Filmim2

tip’un Kuruluşu

1961–1971 döneminde Türk sosyalist hareketine öncülük eden “TİP” 13 Şubat 1961’de 12 sendikacı tarafından kuruldu. TİP’in kuruluş bildirgesinde imzaları bulunanlar; Kemal Türkler, Avni Erakalın, Şaban Yıldız, İbrahim Güzelce, Ahmet Muşlu, Rıza Kuas, Hüseyin Uslubaş, Saffet Göksüzoğlu, Salih Özkarabay, İbrahim Denizcier, Adnan Arkın ve Kemal Nebioğlu’ydu. Parti kurulduktan sonra kurucular görev bölümü yapmışlar ve Genel Başkanlığa İstanbul İşçi Sendikaları Başkanı Avni Erakalın’ı seçmişlerdi. Başkan vekilliğine Maden–İş sendikası Genel Başkanı Kemal Türkler’i, Genel Sekreterliğe İstanbul İşçi Sendikaları Birliği Genel Sekreteri Şaban Yıldız’ı, Saymanlığa da Lastik–İş Genel Başkanı Rıza Kuas’ı getirmişlerdir. Avni Erakalın hariç diğer kurucular parti kapatılana kadar partide kalmış ve partide üst düzey görevler yapmışlardı. TİP’i ilk kuran sendikacılar reel anlamda katı Marksist doktrini benimsemiş kimseler değildi.

TİP’in Türkiye Sosyalist hareket içinde özgün bir yeri vardır. TİP’e gelinceye kadar Türkiye’deki bütün sol–sosyalist hareketler doğrudan ya da dolaylı bir biçimde Türkiye Komünist Partisi’ne bağlıydı, oradan kaynaklanırdı. TKP, diğer ülkelerin komünist partileri gibi, esas olarak, Sovyet çizgisine bağlıydı. Diğer taraftan ülkede komünizmin yanı sıra her türlü sosyalist fikir ve hareketler de fiilen yasaklanmış olduğundan, bunlar arasındaki farkların üstleri örtülmüş ve hepsine tek bir muamele, komünist muamelesi yapılmıştır. Bu durumun doğal bir sonucu olarak, düzene karşı olan herkes kendisini komünist olarak görmüş ve TKP’yi de, fiili bir ilişkisi olmasa da, doğal olarak kendi partisi saymıştır. Kısacası bu dönemde Türkiye’deki sosyalist harekete TKP egemendi.

İşte TİP’in önemi Türkiye’de ilk defa TKP egemenliği ve çizgisi dışında bir sosyalist hareket başlatmış olmasındandır. Ayrıca TİP 10 yıl gibi uzunca bir süre yasal olarak etkinlik göstermiş olduğu için Marksist sosyalizmi kamuoyuna tanıtmak bakımından da ciddi bir çalışma yapmıştır.1

Türkiye solunun tarihsel geçmişi yönünden de, TİP kendinden önceki solun “mirasçı”sı sayılsa bile, organik ve ideolojik bağlar ve kişiler bakımından bir devamı değil, tersine, yepyeni bir partiydi. Kurucuları bakımından, TİP, Türkiye’de gerçek anlamda sosyalist olsun veya olmasınlar, sendikacılar tarafından kurulmuş ilk siyasal partiydi; TİP’den önce kurulan öteki sol partiler, yasal sosyalist ve komünist partiler de dahil, genellikle aydınların, siyasal seçkinlerin öncülüğünde ortaya çıkmışlardı. Şüphesiz, TİP kurucusu sendika liderleri de işçi “seçkinler”i olarak değerlendirilebilir; ancak amaç ve isteklerin farklı olduğu açıktı.2
http://ankaraescorts.asia/