AKIM TRANSFORMATÖRLERİ VE YAPISI

Akım transformatörü; normal kullanma şartlarında primer akımı belirli bir oran dahilinde düşüren ve uygun bağlanması halinde primer akım ile sekonder akım arasındaki faz farkı yaklaşık sıfır derece olan bir ölçü transformatörüdür. Akım transformatörleri genelde tek faz olarak üretilir ve kullanılır. Bu nedenle üç fazlı bir sistemde faz akımlarının ölçülebilmesi için üç adet akım transformatörü kullanılması gerekir.
Akım Transformatörünün Yapısı

 Primer Sargı: Kalın kesitli iletkenlerden az sipirli olarak sarılmıştır. Devreye seri olarak bağlanır.

 Sekonder Sargı: İnce kesitli iletkenlerden çok sipirli olarak sarılmıştır. Sekonder sargıya akımla çalışan ölçü aletleri ve koruma röleleri seri olarak bağlanır.
Magnetik Nüve: İnce silisli saçlar paketlenip preslenerek transformatörün gücüne uygun kesitte yapılırlar.
Çalışma Prensibi:

Primer sargıdan geçen alternatif akım nüvede değişken bir  (Fi) magnetik akısını oluşturur. Bu değişken  (Fi) akısı, magnetik nüve üzerinden devresini tamamlar. Bu akının etkisinde kalan sekonder sargıda bir gerilim indüklenir.

Akım transformatörlerinin sekonder sargı uçları, primer devresinden akım geçerken açık kalmamalıdır.

Akım transformatörünün primerinden akım geçerken sekonder uçları açık kalırsa;

 Sekonder akımının meydana getirdiği zıt magnetik akı ( 2) ortadan kalkar.
 Primerden geçen akıma bağlı olarak nüvedeki magnetik akı () önemli ölçüde artar. (=1 olur.)
 Sekonder uçlarda fazla bir gerilim oluşur. İnsan hayatı için hayati tehlike söz konusu olabilir.
 Transformatörün nüvesi ısınır.
 Nüvenin ısınması sargı izolasyonlarını bozar.
 Nüve aşırı ısınarak bir daha doğru çalışmayacak şekilde magnetik özellikleri değişebilir.
 Bağlı bulunduğu faz geriliminde de düşme görülür.
 Yağlı tiplerde yağ ısınır.
 Transformatör hasar görerek patlayabilir.

Akım transformatörlerinde bu durumların meydana gelmemesi için;

Akım transformatörlerinin, sekonder sargı uçları kesinlikle açık bırakılmaz ve sigorta konmaz.

Eğer bu uçlar kullanılmayacaksa, uygun iletkenler kullanılarak kısa devre edilmelidir. Birden fazla sekonder sargısı bulunan akım transformatörlerinin kullanılmayan sargı uçlarının da kısa devre edilmesi gerekir. Ayrıca akım transformatörlerinin sekonderlerinde, direnç artırıcı kötü temaslardan, gevşek bağlantılardan, oksitli veya bağlantıları farklı metallerden kaçınılmalıdır.


İzolasyon Malzemesi: Yağlı tiplerde izolasyon yağ ile, kuru tiplerinde ise sentetik (epoksi) reçine ile yapılır. İzolasyon, 1-36 kV akım transformatörlerinde sentetik (epoksi) reçine ile yapılır. 154 ve 380 kV akım transformatörlerinde ise yağ ile yapılır.