رام - نهم امرداد

نهم امرداد بیشتر در تاریخ معاصر ایران به خاطر مرگ افرادی نامدار شهرت دارد که در آن جان باخته‌اند. روز دوشنبه نهم امرداد ۱۲۶۷ فرهادمیرزا معتمدالدوله حاکم مقتدر شیراز درگذشت، بیست و یک سال بعد در بامداد شنبه نهم امرداد ۱۲۸۸ شیخ فضل‌الله نوری را در میدان توپخانه به دار آویختند و شش سال بعد، یکشنبه نهم امرداد ۱۲۹۴، میرزا محمودخان اشراف‌زاده تبریزی در نزدیکی صحنه به دست آل قباد کشته شد.
این روز در ضمن با وضع قوانین و رخدادهای سیاسی هم پیوند خورده است. مجلس شورای ملی ایران در همان روزی که شیخ فضل‌الله نوری اعدام شد قانونی تصویب کرد و بر مبنای آن فروش تریاک را ممنوع کرد و کشیدن مواد مخدر را جرم دانست. یازده سال بعد در ۱۲۹۹ احسان‌الله‌خان دوستدار که عضوی از جنبش جنگل بود با پشتگرمی بلشویک‌ها کودتا کرد و پنجاه تن از یاران جنگلی خود را دستگیر کرد و تشکیل دولت کمونیستی گیلان را اعلام کرد. یک سال بعد کلنل پسیان که قدرت برتر خراسان بود و با منصوب شدن صمصمام‌السلطنه به استانداری خراسان مخالفت داشت، برای او تلگراف تبریکی فرستاد ولی گوشزد کرد که پیش از ورودش به خراسان باید رایزنی‌هایی بکنند و در زمینه‌های مورد اختلاف به توافق برسند. او مشیرالدوله و مؤتمن‌الملک و مستوفی‌الممالک را دعوت به مخابره‌ی حضوری در تلگراف‌خانه کرد ولی آن‌ها که رفتار وی را تمرد و سرکشی می‌دیدند حاضر به مذاکره نشدند. در همین روز گروهی از مردم مشهد در محل دارالضیافه آستان قدس رضوی گرد آمدند و به انتصاب صمصام‌السلطنه به والیگری خراسان اعتراض کردند. هر دوی جریان‌های گیلان و خراسان تا یک سال بعد سرکوب شدند و نظم رضاشاهی جای این درگیری‌ها را گرفت که باعث شد در نهم امرداد ۱۳۰۷ قانون اصول تشکیلات جدید وزارت عدلیه تدوین و تصویب شود. ده سال بعد در ۱۳۱۷ باستان‌شناسان در تخت‌جمشید گنجینه‌ای از زر و سیم مربوط به دوران داریوش بزرگ را کشف کردند. دوازده سال بعد در همین روز (۱۳۲۹) پدر فروغ فرخزاد قبول کرد دخترش با پرویز شاپور ازدواج کند و فروغ در نامه‌اش به وی برای نخستین بار تعبیر «پرویز همسرم» را به کار برد.
در سطح جهانی این روز با تحولات سیاسی و نظامی مهمی مصادف بوده است. در سال ۳۰ پیش از میلاد مارک آنتونی در نبرد اسکندریه با دادن تلفات زیاد پیروزی ناچیزی بر اوکتاویان به دست آورد، اما سربازانش به تدریج او را ترک کردند و به همین خاطر ناگزیر شد خودکشی کند. هفده قرن بعد در ۱۰۳۵ شارل دهم گوستاو شاه سوئد در نبرد ورشو بر قوای متحد لهستانی و لیتوانی غلبه کرد، در ۱۰۳۷ هجری خورشیدی اورنگ‌زیب به تاج و تخت دولت گورکانی هند دست یافت. حدود پنجاه سال بعد در ۱۰۸۲ دانیل دفو به خاطر انتشار جزوه‌ای طنز به جرم هتک حرمت مقامات و جریحه‌دار کردن عفت عمومی در غل و زنجیر و قید نهاده شد.
در ۱۲۸۳ ژاپني‌ها در نبرد مهم شیموچنگ بر روس‌ها غلبه کردند و این نخستین پیروزی بزرگ یک دولت آسیایی بر یک دولت اروپایی بود. در ۱۲۸۶ اولین کمپ پیشاهنگی در جزیره‌ی براونسی شکل گرفت، این را نقطه‌ی شروع جنبش جهانی پیشاهنگی می‌دانند. در همین روز به سال ۱۳۱۱ حزب نازی که مخالف دموکراسی وایماری بود در فرایندی دموکراتیک ۳۸٪ آرای مردم آلمان را به خود اختصاص داد و قدرت را به دست گرفت.

پژوهش و نگارش: دکتر شروین وکیلی
ویرایش و پردازش: بهنوش عافیت‌طلب
خوانش و تدوین: فرهاد آقابابایی


#دان
#Done
#Sherwin_Vakili
#شروین_وکیلی
#رام
#Ram
#امرداد