رام - دهم امرداد

بیش از یک قرن پیش در چنین روزهایی نیروهای مشروطه‌خواه تازه تهران را فتح کرده و همچنان با هواداران استبداد در حال کشمکش بودند. روز یکشنبه دهم امرداد سال ۱۲۸۸ هم‌زمان با برگزاری مراسمی برای تدفین شیخ فضل‌الله نوری، اسماعیل‌خان آجودان‌باشی را که از نزدیکان وی بود و در قتل چند آزادی‌خواه دست داشت محاکمه و اعدام کردند. یک سال بعد درگیری به درون خود مشروطه‌خواهان انتقال یافته و به صف‌بندی‌های سیاسی منتهی شده بود. طوری که روز سه شنبه دهم امرداد ۱۲۸۹ محمدعلی تربیت و سید عبدالرزاق‌خان همدانی که از دموکرات‌های تندرو بودند به انتقام کشته شدن سید عبدالله بهبهانی به قتل رسیدند و در سرای حاج ملاعلی بازار هم دو مجاهد با هم دعوایشان شد و یکی‌شان دیگری را با تیر زد.
تا چند سال بعد که دامنه‌ی جنگ اول جهانی به درون ایران هم کشید، درگیری‌ها با حضور قوای خارجی تشدید شد. در چنین روزی در سال ۱۲۹۷ جنگ گوی‌چای که بیش از یک ماه به درازا کشیده بود خاتمه یافت و طی آن قوای دولتی بر نیروهای جنگلی که حالا دیگر کاملاً زیر فرمان بلشویک‌ها قرار داشتند، غلبه کردند. در همین میان جنگلی‌ها مسیر ترابری سپاهیان انگلیسی به رهبری دنسترویل را بریده بودند و یک سپاه کمکی با رهبری بیچراخوف از قزوین به سمت شمال حرکت می‌کرد.
در دهم امرداد سال ۱۳۲۵ قوام‌السلطنه که سیاست نزدیکی به روس‌ها را در پیش گرفته بود و می‌کوشید با نرمخویی روس‌ها را از اشغال آذربایجان باز دارد، پذیرفت تا سه وزیر توده‌ای در کابینه‌اش ورود کنند. این‌ها عبارت بودند از ایرج اسکندری (وزارت پیشه و هنر)، کشاورز (وزارت بهداری) و اللهیار صالح (وزارت عدلیه). هفت سال بعد در ۱۳۳۲ در بحبوحه‌ی درگیری‌ها بر سر ملی شدن صنعت نفت وقتی دکتر مصدق تصمیم به برگزاری همه‌پرسی گرفت، آیت‌الله کاشانی در چنین روزی اعلامیه‌ای داد و گفت که «شرکت در رفراندوم خانه‌برانداز که با نقشه‌ی اجانب طرح‌ریزی شده، مبغوض حضرت ولی‌عصر عجل الله تعالی فرجه و حرام است.»
دهم امردادماه در مقیاس جهانی با رخدادهای سیاسی ریز و درشتی گره خورده است. در سال ۳۰ پیش از میلاد اوکتاویانوس امپراتور روم به اسکندریه وارد شد و مصر را به قلمرو روم افزود، در ۵۲۷ میلادی یوستی‌نیان به امپراتوری رم شرقی رسید و در ۲۸۱ هجری خورشیدی اغلبی‌ها آخرین پایگاه بیزانسی‌ها در سیسیل –شهر تاورمینا - را فتح کردند و به این ترتیب این جزیره به قلمرو اسلام درپیوست.
در همین روز به سال ۱۰۹۳ جرج اول به پادشاهی انگلستان رسید و صدو هشتاد سال بعد در ۱۲۷۳ اولین جنگ چین و ژاپن بر سر حاکمیت بر کره آغاز شد. پنجاه سال بعدش هم در هیاهوی جنگ جهانی دوم این روز با رخدادهایی مصادف شد که تا حدودی ماهیت سیاست و قدرت در جمهوری سوسیالیستی شوروی را نشان می‌دهد. در این روز به سال ۱۳۲۳ مردم ورشو بر قوای اشغالگر آلمانی شوریدند. ارتش سرخ شوروی که در دروازه‌های شهر قرار داشت و قصد داشت پس از جنگ لهستان را به قلمرو شوروی ضمیمه کند، از ورود به شهر پرهیز کرد و به آلمانی‌ها اجازه داد تا اهالی شهر را کشتار کنند. پس از این درگیری‌ها ۸۵% شهر ورشو ویران شده بود.

پژوهش و نگارش: دکتر شروین وکیلی
ویرایش و پردازش: بهنوش عافیت‌طلب
خوانش و تدوین: فرهاد آقابابایی


#دان
#Done
#Sherwin_Vakili
#شروین_وکیلی
#رام
#Ram
#امرداد